Wtorek, 27 październik 2026

  • Wtorkowa „Rzeczpospolita” odnotowuje: „Specustawa dzieli na dwie klasy wywłaszczonych z nieruchomości”. Długotrwały proces wywłaszczania właścicieli nieruchomości opóźnia wiele inwestycji. Mają je przyspieszyć specustawy. Problem w tym, że dzielą właścicieli na lepszych i gorszych. Głównym kryterium jest cel inwestycyjny państwa. Długotrwałe procedury administracyjne, środowiskowe i budowlane sprawiają, że czas przygotowania i realizacji dużych przedsięwzięć infrastrukturalnych wynosi obecnie od kilku do nawet 10 lat. Dlatego ustawa o usprawnieniu procesu inwestycyjnego w zakresie kluczowych inwestycji infrastrukturalnych, którą zajmuje się już Senat, przewiduje uproszczenie i przyspieszenie procedur realizacji inwestycji mających bezpośredni wpływ na obronność, bezpieczeństwo i gospodarkę. Wprowadzenie przyspieszonej ścieżki proceduralnej, likwidacja podwójnych lub zbędnych procedur oraz usunięcie barier biurokratycznych nie będą dotyczyły wszystkich inwestycji. Mają pomóc m.in. w rozbudowie portu w Gdyni i lotnisk w Jasionce, Balicach i Warszawie, czy budowie przeprawy kolejowo- drogowej przez Martwą Wisłę do rafinerii oraz zbiorników retencyjnych w południowej Polsce. Przy okazji ustawa przewiduje szczególne zasady pozyskiwania nieruchomości, m.in. zakłada, że inwestor (przy dobrowolnym nabyciu) może przejąć nieruchomość za cenę równą wartości odtworzeniowej, określonej bez uwzględnienia stopnia zużycia. To rozwiązanie korzystne dla właścicieli, bo zasadą są wywłaszczenia dokonywane na podstawie przepisów ogólnych ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wówczas przy określaniu wartości budynków, budowli, urządzeń infrastruktury technicznej itd. szacuje się koszt ich odtworzenia z uwzględnieniem stopnia zużycia. Wartość odtworzeniowa nieruchomości określa, ile kosztowałoby obecnie wybudowanie np. takiego samego domu, a stopień zużycia odzwierciedla wszelkie uszkodzenia czy naturalne starzenie się materiałów. Jak wskazują eksperci, mnożenie specustaw określających różne zasady powoduje nierówność wobec prawa. Właściciel nieruchomości przejmowanej pod budowę drogi w danej gminie będzie wywłaszczony na gorszych warunkach niż właściciel nieruchomości wywłaszczanej na potrzeby budowy również drogi, ale związanej np. z rozbudową lotniska czy portu w Gdyni. Dlatego od lat apelują o zmianę przepisów, tak aby zasadą było ustalanie wysokości odszkodowania na podstawie wartości odtworzeniowej, bez pomniejszania o stopień zużycia. Więcej szczegółów- na trzeciej stronie głównego wydania.

(Źródło: „Rzeczpospolita”– 27.10.2026.).

  • „Tygodnik Urzędników” zauważa z kolei: „Megainwestycje potrzebują zdolnej administracji”. Polska planuje inwestycje infrastrukturalne o bezprecedensowej skali. Ich realizacja wymaga nie tylko pieniędzy, technologii i sprawnych procedur, lecz także odpowiednio przygotowanej administracji, której zasoby trzeba planować równie starannie jak inwestycje.  Polska wchodzi w okres realizacji tak dużych inwestycji infrastrukturalnych, z jakimi administracja publiczna rzadko miała dotąd do czynienia. Elektrownia jądrowa, Port Polska, Koleje Dużych Prędkości, rozbudowa sieci energetycznych, portów i infrastruktury hydrotechnicznej to przedsięwzięcia o wielkiej skali finansowej, technicznej i organizacyjnej. Zanim jednak rozpocznie się budowa, każda z tych inwestycji wymaga szeregu działań administracyjnych: decyzji, uzgodnień, pozwoleń, postępowań i współpracy wielu instytucji. Skalę wyzwania dobrze obrazuje budowa pierwszej elektrowni jądrowej w Lubiatowie-Kopalinie. Przed wydaniem decyzji środowiskowej eksperci Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska przeanalizowali ponad 19 tys. stron dokumentacji, a postępowanie obejmowało uzgodnienia transgraniczne z 14 państwami. W marcu 2026 r. Polskie Elektrownie Jądrowe złożyły z kolei do Państwowej Agencji Atomistyki wniosek o zezwolenie na budowę wraz z dokumentacją liczącą ponad 40 tys. stron, nad którą pracowało ponad 200 ekspertów. To pokazuje, że megainwestycja jest wyzwaniem nie tylko dla inwestora i wykonawców. Po stronie administracji oznacza to konieczność oceny tysięcy stron dokumentacji, weryfikacji jej kompletności, pracy z ekspertyzami i ryzykiem oraz przygotowania rozstrzygnięcia, za które odpowiedzialność bierze urząd. Przy rosnącej liczbie i skali inwestycji coraz większego znaczenia nabiera więc także czas i sposób prowadzenia postępowań administracyjnych. Więcej dla zainteresowanych- na pierwszej i czwartej stronie dodatku.

(Źródło: „Rzeczpospolita”– 27.10.2026.).

  • „Dziennik Gazeta Prawna” odnotowuje natomiast: „Księga wieczysta to za mało. W jaki sposób Rejestr Urbanistyczny zmienia due diligence nieruchomości”. Współczesny nabywca nieruchomości gruntowej przeznaczonej pod zabudowę oczekuje przeprowadzenia znacznie szerszej analizy niż jedynie weryfikacja stanu prawnego i ustalenie podmiotu prawa własności. Obecnie kluczowe znaczenie mają kwestie związane z perspektywą zachowania możliwości zabudowy nieruchomości, ryzykiem objęcia terenu procedurami planistycznymi skutkującymi zmianą jego przeznaczenia, a także ocena adekwatności ceny transakcyjnej w świetle aktualnych uwarunkowań rynkowych. Nie oznacza to utraty znaczenia treści księgi wieczystej. Nadal pozostaje ona podstawowym źródłem informacji o nieruchomości. Pozwala ustalić właściciela nieruchomości oraz zweryfikować hipoteki, służebności i ujawnione roszczenia. Coraz częściej jednak najpoważniejsze ryzyka inwestycyjne nie wynikają z treści księgi wieczystej, lecz z otoczenia planistycznego. Nieruchomość może być wolna od obciążeń, a jednocześnie znajdować się na obszarze, którego przeznaczenie lub możliwości zabudowy ulegną zmianie. W praktyce oznacza to, że badanie nieruchomości obejmuje dziś nie tylko jej stan prawny, lecz również stan planistyczny, faktyczny sposób zagospodarowania terenu, potencjał inwestycyjny oraz ryzyka związane z trwającymi lub planowanymi procedurami administracyjnymi. Uruchomienie Rejestru Urbanistycznego nie jest zjawiskiem odosobnionym. Podobny kierunek zmian można dostrzec w przypadku Rejestru Cen Nieruchomości. Jego dane są udostępniane nieodpłatnie, a część informacji można przeglądać za pośrednictwem Geoportalu. Rejestr Cen Nieruchomości nie zastępuje operatu szacunkowego i nie służy do ustalania stanu prawnego gruntu. Pokazuje jednak szerszą tendencję. Coraz więcej danych, których uzyskanie jeszcze niedawno wymagało składania odrębnych wniosków, ponoszenia opłat albo korzystania ze specjalistycznego oprogramowania, trafia do publicznych systemów cyfrowych. Rynek nieruchomości zaczyna więc funkcjonować w nowym otoczeniu informacyjnym. Dostęp do danych staje się szybszy, ale sama liczba informacji nie gwarantuje jeszcze trafnej oceny inwestycji- czytamy na szóstej stronie głównej wkładki prawnej.

(Źródło: „Dziennik Gazeta Prawna”– 27.10.2026.).

  • „DGP” informuje również: „Ważą się losy asesorów. Co zrobi KRS?”. Czy sam fakt zetknięcia się z neo-KRS powinien kosztować asesora WSA etat? Przed takim dylematem na najbliższym posiedzeniu stanie nowa rada, która ze względu na te wątpliwości ostatnio wstrzymała się z decyzją. Krajowa Rada Sądownictwa będzie obradowała o wyrzuceniu asesorów „na zieloną trawkę”. Może to oznaczać opuszczenie miejsca pracy po kilku, kilkunastu latach – pomimo pozytywnej oceny pracy. Stąd mobilizacja środowiska – dość niecodzienna – alarmuje w rozmowie z DGP jedna z osób, której sprawę KRS będzie rozpatrywać na rozpoczynającym się we wtorek posiedzeniu. Rada ma wrócić do sprawy pięciu asesorów WSA, którzy chcą zostać sędziami WSA, ale zostali zarekomendowani negatywnie, ponieważ do konkursu na stanowisko asesorskie zgłosili się za czasów poprzedniej KRS. W poniedziałkowym wywiadzie z „DGP” prezes NSA Jacek Chlebny podkreślił, że jeśli procedura nominacyjna nie zakończy się pomyślnie wyłącznie z powodu momentu ogłoszenia konkursu lub – w przypadku osób, które są już asesorami, a chcą zostać sędziami – momentu skierowania wniosku do prezydenta, uderzy to w grupę ponad 100 osób. Dla niektórych to może być tylko 100, ale dla nas jest to ponad 20 proc. osób orzekających w sądach I instancji – podkreślił. Więcej szczegółów- na pierwszej stronie głównej wkładki prawnej.

(Źródło: „Dziennik Gazeta Prawna”– 27.10.2026.).

  • „Firma i Prawo” w „DGP” zamieszcza z kolei tekst: „Nieuregulowane prawo do gruntu ogranicza obrót mieszkaniami”. Laura Waloszczyk, radca prawny z kancelarii Gut i Wspólnicy: Nie można z góry uznać, że użytkowanie wieczyste będzie dla spółdzielni korzystniejszym rozwiązaniem. Jeżeli już dziś może ona uzyskać własność działki, powinna porównać warunki nabycia obu tych praw i związane z nimi koszty. Odnosząc się do sytuacji typu: Kupujący płaci za mieszkanie własnościowe, a później dowiaduje się, że nie może założyć dla niego księgi wieczystej, wskazuje: Źródłem problemu może być brak własności lub użytkowania wieczystego gruntu po stronie spółdzielni. Samo zaświadczenie ze spółdzielni o przysługującym sprzedającemu prawie, używanie w tym dokumencie określenia „mieszkanie własnościowe” czy wieloletnie korzystanie z lokalu nie wystarczają do oceny, co rzeczywiście jest przedmiotem transakcji. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 24 maja 2013 r. przyjął, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu ustanowione w budynku na gruncie, do którego spółdzielni nie przysługuje własność ani użytkowanie wieczyste, stanowi ekspektatywę tego prawa. Nie można założyć księgi wieczystej w celu jej ujawnienia. Ekspektatywa jest tu oczekiwaniem na uzyskanie definitywnego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Nie należy jej utożsamiać z oczekiwaniem na własność mieszkania. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu i odrębna własność są różnymi prawami. Problem powstał jeszcze w PRL. Spółdzielnie budowały osiedla na gruntach państwowych za zgodą ówczesnych władz, m.in. na podstawie decyzji lokalizacyjnych. Nie zawsze towarzyszyło temu ustanowienie użytkowania wieczystego lub przeniesienie własności działek. Budynki powstawały, wprowadzali się mieszkańcy, ale spółdzielnia nie uzyskiwała prawa do gruntu, które pozwalałoby jej później ustanawiać odrębną własność lokali. Dziś przepisy ustaw o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o gospodarce nieruchomościami umożliwiają uzupełnienie tego braku. Przewidują one, po spełnieniu określonych warunków, roszczenia o przeniesienie własności działki lub ustanowienie użytkowania wieczystego. Nie nadają jednak tych praw automatycznie. Spółdzielnia musi wystąpić z żądaniem i wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki. Pełny tekst rozmowy- na drugiej i trzeciej stronie dodatku.

(Źródło: „Dziennik Gazeta Prawna”– 27.10.2026.).

Zobacz również